अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले स्ट्रेट अफ होर्मुज समुद्री मार्ग हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजहरूमा २० प्रतिशत कार्गो शुल्क लगाउने आफ्नो प्रस्ताव फिर्ता लिएका छन् । यसको सट्टा खाडी मुलुकहरूसँग ठूला व्यापार तथा लगानी सम्झौता गरिने र त्यसबाट अमेरिकाले अझ बढी लाभ लिने उनले बताएका छन् ।

ट्रम्पका अनुसार ती सम्झौतामार्फत अमेरिकामा ठूलो परिमाणमा लगानी भित्रिनेछ र त्यसले लाखौं नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्नेछ ।

ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्रुथ सोसलमा लेख्दै मध्यपूर्वका नेताहरूसँग भएको ‘अत्यन्त सकारात्मक वार्ता’ पछि २० प्रतिशत शुल्क लगाउने निर्णय परिवर्तन गरिएको बताएका छन् । अब प्राथमिकता खाडी मुलुकहरूसँग व्यापार र लगानीसम्बन्धी सम्झौतामा केन्द्रित हुने उनले उल्लेख गरेका छन् ।

उनले भने, ‘यी लगानीहरूको आकार निकै ठूलो हुनेछ । यसले अमेरिकामा नयाँ कारखाना र उद्योग स्थापना गर्नेछ, जसबाट राम्रो तलब भएका रोजगारीका अवसर सिर्जना हुनेछन् ।’

ट्रम्पले सोमबार मात्रै अमेरिका स्ट्रेट अफ होर्मुजको ‘संरक्षक’ बन्ने र उक्त समुद्री मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने सबै कार्गोमा २० प्रतिशत शुल्क उठाउने घोषणा गरेका थिए । रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण यस समुद्री मार्गको सुरक्षा अमेरिकाले गरिरहेको भन्दै त्यसको लागत अन्य मुलुकहरूले व्यहोर्नुपर्ने उनको तर्क थियो ।

इरानका जहाज र कार्गोमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध
उनले स्ट्रेट अफ होर्मुज सबै देशका लागि खुला रहने, तर इरानी जहाज र इरानी कार्गोमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध लागू गरिने पनि बताएका थिए ।

ट्रम्पले अमेरिकी सेनाकै कारण स्ट्रेट अफ होर्मुज सुरक्षित रहेको र तेल आपूर्ति पहिलेभन्दा अझ सहज रूपमा भइरहेको दाबी गरेका छन् । उनले रक्षा मन्त्री पीट हेगसेथ, संयुक्त चिफ्स अफ स्टाफका अध्यक्ष ड्यान केन, सेन्ट्रल कमान्ड प्रमुख एडमिरल ब्राड कुपर तथा अमेरिकी सशस्त्र बलको प्रशंसा गरेका छन् ।

साथै, इरानसँग सम्बन्धित जहाज तथा इरानी बन्दरगाहबाट आउने–जाने कार्गोमाथि पूर्ण नाकाबन्दी जारी रहने पनि उनले दोहोर्‍याएका छन् ।

तनावका बीच रणनीतिमा परिवर्तन
ट्रम्पको यो घोषणापछि इरानले अमेरिकाको भूमिकालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको थियो । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले २० प्रतिशत शुल्क प्रस्तावको व्यंग्य गर्दै भनेका थिए, ‘२० प्रतिशत त धेरै भयो, हामी निष्पक्ष रहनेछौं ।’

इरानको संयुक्त सैन्य कमान्डले पनि अमेरिकालाई स्ट्रेट अफ होर्मुजको नियन्त्रण वा निगरानी गर्न नदिने स्पष्ट पारेको थियो । तेहरानले इरानको अनुमति बिना अमेरिकी सेनाले उक्त जलमार्गमा हस्तक्षेप गर्ने प्रयास गरे कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिएको थियो । साथै, क्षेत्रीय मुलुकहरूलाई पनि अमेरिकासँग सहकार्य नगर्न चेतावनी दिएको थियो ।

अमेरिका र इरानबीच सैन्य तनाव लगातार बढिरहेका बेला ट्रम्पले यस्तो नयाँ निर्णय लिएका हुन् । दुवै देशबीच आक्रमण र जवाफी कारबाही जारी रहेका समयमा कार्गो शुल्कको प्रस्ताव फिर्ता लिएर व्यापार तथा लगानी सम्झौतामा जोड दिनु ट्रम्पको रणनीतिमा आएको महत्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ ।

यद्यपि, उनले इरानी जहाजमाथिको प्रतिबन्ध यथावत् रहने र इरानलाई परमाणु हतियार विकास गर्न नदिने अमेरिकी नीति कायम रहने स्पष्ट पारेका छन् ।