काठमाडौं । नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सम्बन्धमा अर्को एउटा नयाँ उपलब्धि थपिएको छ। नेपाल र ‘फेडरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसिया’ बिच आज औपचारिक रूपमा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि नेपालका स्थायी प्रतिनिधि राजदूत लोकबहादुर थापा र संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि फेडरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसियाका स्थायी प्रतिनिधि राजदूत जिम एस. लिप्वेले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनासम्बन्धी संयुक्त विज्ञप्तिमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

हस्ताक्षर कार्यक्रमपछि भएको सौहार्दपूर्ण द्विपक्षीय भेटघाटका क्रममा दुवै देशका राजदूतहरूले आपसी हितका विविध विषयमा विचार-विमर्श गरेका थिए। सो अवसरमा उनीहरूले संयुक्त राष्ट्रसङ्घलगायतका अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउँदै लैजाने संयुक्त प्रतिबद्धता समेत दोहोर्‍याएका छन्।

माइक्रोनेसियासँग सम्बन्ध कायम भएसँगै नेपालको द्विपक्षीय कूटनीतिक सम्बन्ध विस्तार भएका देशहरूको सङ्ख्या १८५ पुगेको छ। नेपाल सरकारले फेडरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसियासँगको मित्रता र सहकार्यलाई अझ प्रगाढ बनाउनुका साथै संयुक्त राष्ट्रसङ्घ तथा अन्य बहुपक्षीय मञ्चहरूमा दुवै देशका साझा प्राथमिकताहरूलाई संयुक्त रूपमा अघि बढाउन तत्पर रहेको जनाएको छ।

याे कस्ताे देश हाे ?

फेडेरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसिया वा छोटकरीमा माइक्रोनेसिया, ओसिनिया क्षेत्रको ‘माइक्रोनेसिया’ इलाकामा अवस्थित एक टापु-राष्ट्र हो। यस सङ्घीय राष्ट्रले क्यारोलिन टापु समूह (पलाउ बाहेक) को अधिकांश भाग ओगटेको छ। यसमा पश्चिमदेखि पूर्वतर्फ क्रमशः याप, चुक, पोनपेई र कोस्रे गरी चारवटा राज्यहरू रहेका छन्।

यी राज्यहरू भूमध्यरेखाको ठीक उत्तरमा, पश्चिमी प्रशान्त महासागरमा करिब २,७०० किलोमिटर अर्थात १,७०० माइलको दूरीसम्म फैलिएका छन्। यी चार राज्यहरूमा कुल ६०७ वटा टापुहरू पर्छन्, जसको कुल भू-भाग क्षेत्रफल करिब ७०२ वर्ग किलोमिटर अर्थात २७१ वर्ग माइल रहेकाे छ।

यो सम्पूर्ण टापु-सङ्घ उत्तरी प्रशान्त महासागरमा अवस्थित छ: इन्डोनेसिया र पपुवा न्युगिनीको उत्तर-पूर्व; गुआम र मारियानासको दक्षिण; नाउरु र मार्सल टापुहरूको पश्चिम; पलाउ र फिलिपिन्सको पूर्व रहेकाे छ । 

यस देशको कुल जमिनको क्षेत्रफल तुलनात्मक रूपमा सानो भए तापनि यसको जलक्षेत्रले प्रशान्त महासागरको करिब ३० लाख वर्ग किलोमिटर (१२ लाख वर्ग माइल) भाग ओगटेको छ। यसका कारण यो देश विश्वको १४औँ ठूलो ‘विशेष आर्थिक क्षेत्र’ भएको राष्ट्र बनेको छ। यस देशको राजधानी पोनपेई टापुमा रहेको ‘पालिकिर’ हो भने सबैभन्दा ठूलो सहर चुक लागुन मा अवस्थित टापु-नगरपालिका ‘वेनो’ हो।

माइक्रोनेसियालीहरूका पुर्खाहरू चार हजार वर्षभन्दा बढी समयअघि यहाँ बसोबास गर्न थालेका थिए। सुरुमा सरदारहरूको नेतृत्वमा रहेको विकेन्द्रीकृत प्रणाली कालान्तरमा याप टापुलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर विकसित भएको थप केन्द्रीकृत आर्थिक तथा धार्मिक संस्कृतिमा परिणत भयो।

नहरहरूको सञ्जालद्वारा जोडिएका साना कृत्रिम टापुहरूको समूह रहेको ‘नान माडोल’, जुन युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश छ, ई प्रायः ‘प्रशान्त क्षेत्रको भेनिस’ भनेर चिनिन्छ। पोनपेई टापुको पूर्वी किनारामा अवस्थित यो स्थल ‘साउडेलेउर’राजवंशको औपचारिक तथा राजनीतिक केन्द्र थियो। यस राजवंशले करिब ई.सं. ५०० देखि १५०० सम्म पोनपेईका अनुमानित २५,००० मानिसहरूलाई एकीकृत गरेको थियो।

फेडेरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसिया एक संघीय, स्वतन्त्र. राष्ट्रपतीय गणतन्त्र हो जुन दलीय राजनीतिभन्दा माथि रहेको लोकतान्त्रिक प्रणालीमा सञ्चालित छ अर्थात् यहाँ कुनै औपचारिक राजनीतिक दलहरू छैनन्। वेस्ली डब्लु सिमिना फेडरेटेड स्टेट्स अफ माइक्रोनेसियाका वर्तमान राष्ट्रपति तथा सरकार प्रमुख छन, उनले ११ मे २०२३ मा पदभार ग्रहण गरिरहेका छन ।